การจัดเก็บสารเคมี

การจัดเก็บสารเคมี

การจัดเก็บสารเคมี

การจัดเก็บสารเคมี

การจำแนกประเภทสารเคมีและวัตถุอันตรายสำหรับการเก็บรักษา

(อ้างอิงจาก ประกาศกรมโรงงานอุตสาหกรรม เรื่อง คู่มือเก็บรักษาสารเคมีและวัตถุอันตราย พ.ศ.2550)

การจัดเก็บสารเคมี

การจำแนกประเภทสารเคมีและวัตถุอันตรายสำหรับการเก็บรักษานั้น จะพิจารณาจากคุณสมบัติความเป็นอันตรายหลักของสารเป็นอันดับแรกก่อน ได้แก่ คุณสมบัติการติดไฟ การระเบิด และการออกซิไดซ์ จากนั้นจะพิจารณาคุณสมบัติรองของสารได้แก่ ความเป็นพิษ ความกัดกร่อน ส่วนความเป็นอันตรายต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมไม่นำมาพิจารณาในการจำแนกประเภทสำหรับการเก็บรักษา ประเภทสารเคมีและวัตถุอันตรายสำหรับการเก็บรักษา มีดังนี้

  1. ประเภท-1 วัตถุระเบิด (Explosive substances) หมายถึง วัตถุระเบิดตามเกณฑ์ของกฎหมายวัตถุระเบิดของกระทรวงกลาโหม หรือสินค้าอันตรายประเภทที่ 1 ใน UN –Recommendations หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายของประเทศไทย เล่ม 1 (TP I)
  2. ประเภท-2A ก๊าซอัด ก๊าซเหลว หรือก๊าซที่ละลายภายใต้ความดัน (Compressed, liquefied and dissolved gases) หมายถึง ก๊าซซึ่งมีสภาพก๊าซโดยสมบุรณ์ที่อุณหภูมิ 20 oC ที่ความดันปกติ 101.3 กิโลปาสคาล รวมถึงก๊าซตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายประเภทที่ 2 ใน UN –Recommendations หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายของประเทศไทย เล่ม 1 (TP I) และก๊าซที่ถูกจำแนกให้อยู่ในประเภทอื่นตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตราย (เช่น ก๊าซ hydrogen fluoride ที่ถูกจัดไปอยู่ในประเภทที่ 8) แต่ไม่รวมถึงก๊าซอัดที่บรรจุอยู่ในกระป๋องสเปรย์ และไม่รวมถึงก๊าซเหลวเย็นจัด (Refrigerated liquefied gas or Cryogenic liquefied gas)
  3. ประเภท-2B ก๊าซภายใต้ความดันในภาชนะบรรจุขนาดเล็ก (กระป๋องสเปรย์) (Pressurized small gas containers; aerosol can/aerosol container) หมายถึง ภาชนะปิดที่มีความดัน (Pressure Receptacles) อุปกรณ์ฉีดละอองลอย (Aerosol Dispensers) ภาชนะที่ทำด้วยโลหะ แก้ว หรือพลาสติกที่ออกแบบให้ใช้งานครั้งเดียว ซึ่งภายในบรรจุภัณฑ์นี้ประกอบด้วยก๊าซอัด หรือก๊าซเหลว หรือก๊าซที่ละลายภายใต้ความดันที่อัดลงไปในบรรจุภัณฑ์นั้น ซึ่งอาจมีหรือไม่มีส่วนผสมของสารเคมีอื่นที่อยู่ในรูปของเหลว ของเหลวข้น หรือผง ภาชนะบรรจุจะมีอุปกรณ์ฉีดพ่นสำหรับฉีดพ่นสารเคมีในรูปอนุภาคของแข็ง หรือของเหลว ที่แขวนตัวลอยอยู่ในละอองก๊าซ ลักษณะผลิตภัณฑ์ที่ฉีดพ่นออกมาเป็นรูปโฟม หรือของเหลวข้น หรือผง หรือของเหลว
  4. ประเภท-3A ของเหลวไวไฟ (Flammable liquids) หมายถึง ของเหลวที่มีจุดวาบไฟไม่เกิน 60 oC การทดสอบแบบถ้วยปิด (closed cup) ทั้งนี้ของเหลวที่มีความหนืดอาจจัอยู่ในประเภท 3A หรือประเภท 10 ก็ได้ขึ้นกับคุณสมบัติความหนืด ความสามารถในการลุกกระจายของไฟ และคุณสมบัติที่ก่อให้เกิดบรรยากาศที่พร้อมจะระเบิด
  5. ประเภท-3B ของเหลวไวไฟ (Flammable liquids) หมายถึงของเหลวที่มีตุดวาบไฟมากกว่า 60 oC ถึง 93 oC การทดสอบแบบถ้วยปิด (closed cup) และมีคุณสมบัติผสมเข้ากับน้ำไม่ได้
  6. ประเภท-4.1A ของแข็งไวไฟ (Flammable solids) ที่มีคุณสมบัติการระเบิด หมายถึง สารตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายประเภทที่ 4.1 ที่มีคุณสมบัติระเบิดใน UN –Recommendations หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายของประเทศไทย เล่ม 1 (TP I) ได้แก่วัตถุระเบิดที่ถูกทำให้เฉื่อยด้วยน้ำหรือแอลกอฮอล์ หรือเจือจางโดยสารอื่นเพื่อข่มคุณสมบัติการระเบิด (solid desensitized explosive)
  7. ประเภท-4.1B ของแข็งไวไฟ (Flammable solids) หมายถึง สารตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายประเภทที่ 4.1 ใน UN –Recommendations หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายของประเทศไทย เล่ม 1 (TP I) ที่ไม่มีคุณสมบัติระเบิด สามารถลุกไหม้ง่ายเนื่องจากการเสียดสีกัน หรือ เมื่อลุกไหม้สามารถลามออกไปได้อย่างรวดเร็ว โดยผลการทดสอบเวลาเผาไหม้น้อยกว่า 45 วินาที ในระยะทาง 100 มิลลิเมตรหรืออัดตราความเร็วการเผาไหม้มากกว่า 2.2 มิลลิเมตร/วินาที หากของแข็งนั้นเป็นผงโลหะหรือผงโลหะอัลลอยด์ต้องสามารถลุกไหม้และลุกลามไปตามความยาวของตัวอย่างที่นำมาทดสอบในเวลาไม่มากกว่า 10 นาที รวมทั้งสารที่ทำปฏิกิริยาได้ด้วยตัวเอง (Self reactive)
  8. ประเภท-4.2 สารที่มีความเสี่ยงต่อการลุกไหม้ได้เอง (Substances liable to spontaneous combustion) หมายถึง สารตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายประเภทที่ 4.2 ใน UN –Recommendations หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายของประเทศไทย เล่ม 1 (TP I) ได้แก่
    8.1 สาร Pyrophoric ที่เกิดความร้อนจากที่ตัวสารเองทำปฏิกิริยากับออกซิเจนในอากาศ ซึ่งภายใน 5 นาที อุณหภูมิจะสูงขึ้นจนถึงอุณหภูมิที่สามารถลุกติดไฟได้ด้วยตนเอง (auto-ignition temperature)
    8.2 สาร Self-heating ที่เกิดความร้อนจากการที่ตัวสารเองทำปฏิกิริยากับออกซิเจนในอากาศที่อุณหภูมิรอบตัว ความร้อนที่เกิดขึ้นไม่สามารถระบายออกไปได้ทันและสะสมอย่างต่อเนื่องอยู่ภายใน จนทำให้อุณหภูมิสูงขึ้นถึงอุณหภูมิที่สามารถลุกติดไฟได้ด้วยตัวเอง (auto-ignition temperature) สารเหล่านี้จะลุกติดไฟก็ต่อเมื่อมีขนาดใหญ่ (หลายกิโลกรัม) และอบอยู่เป็นเวลานานๆ (หลายชั่วโมงหรือหลายวัน)
  9. ประเภท-4.3 สารให้ก๊าซไวไฟเมื่อสัมผัสกับน้ำ (Substances which in contact with water emit flammable gases) หมายถึง สารตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายประเภทที่ 4.3 ใน UN –Recommendations หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายของประเทศไทย เล่ม 1 (TP I) ซึ่งเมื่อสัมผัสกับน้ำหรือความชื้นในอากาศสามารถให้ก๊าซไวไฟเป็นส่วนผสมของอากาศในระดับความเข้มข้นที่สามารถจุดระเบิดเป็นอันตรายต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อมได้
  10. ประเภท-5.1A 5.1 B 5.1C สารออกซิไดซ์ (Oxidizing substances) หมายถึงสารตามข้อกำหนดการขนส่งอันตรายประเภทที่-5.1 ใน UN –Recommendations หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายของประเทศไทย เล่ม 1 (TP I) เป็นสารที่ตัวเองไม่จำเป็นต้องติดไฟ โดยทั่วไปจะปล่อยออกซิเจนซึ่งเป็นสาเหตุหรือร่วมในการลุกไหม้ของวัสดุอื่น สารประเภทนี้บางชนิด อาจรวมอยู่เป็นสารผสมอื่นได้ด้วย
    10.1 ประเภท-5.1A เป็นสารออกซิไดซ์ที่มีความไวการทำปฏิกิริยามาก ได้แก่ สารดังต่อไปนี้

    UN number
    Name of material
    1445
    Barium chlorate
    1447
    Barium perchlorate
    1450
    Barium dioxide
    1452
    Bromates, inorganic, n.o.s.
    1453
    Calcium chlorite
    1455
    Calcium perchlorate
    1461
    Chlorates, inorganic, n.o.s.
    1462
    Chlorites, inorganic, n.o.s.
    1470
    Lead perchlorate, solid or Lead perchlorate, solution
    1471
    Lithium hypochlorite, dry or Lithium hypochlorite mixtures, dry
    1472
    Lithium peroxide
    1475
    Magnesium perchlorate
    1479
    Oxidizing solid, n.o.s.
    1481
    Perchlorates, inorganic, n.o.s.
    1483
    Peroxides, inorganic, n.o.s.
    1484
    Potassium bromate
    1485
    Potassium chlorate
    1489
    Potassium perchlorate, solid or Potassium perchlorate, solution
    1491
    Potassium peroxide
    1494
    Sodium bromate
    1495
    Sodium chlorate
    1496
    Sodium chlorite
    1502
    Sodium perchlorate
    1504
    Sodium peroxide
    1506
    Strontium chlorate
    1508
    Strontium perchlorate
    1510
    Tetranitromethane
    1513
    Zinc chlorate
    1745
    Bromine pentafluoride
    1746
    Bromine trifluoride
    1748
    Calcium hypochlorite, dry or Calcium hypochlorite mixtures dry with more than 39 percent available chlorine ( 8.8 percent available oxygen)
    1873
    Perchloric acid with more than 50 percent but not more than 72 percent acid, by mass
    2015
    Hydrogen peroxide, stabilized or Hydrogen peroxide aqueous solutions, stabilized with more than 60 percent hydrogen peroxide
    2466
    Potassium superoxide
    2495
    Iodine pentafluoride
    2547
    Sodium superoxide
    2723
    Magnesium chlorate
    2741
    Barium hypochlorite with more than 22 percent available chlorine
    2880
    Calcium hypochlorite, hydrated or Calcium hypochlorite, hydrated mixtures, with not less than 5.5 percent but not more than 10 percent water
    3085
    Oxidizing solid, corrosive, n.o.s.
    3087
    Oxidizing solid, toxic, n.o.s.
    3098
    Oxidizing liquid, corrosive, n.o.s.
    3099
    Oxidizing liquid, toxic, n.o.s.
    3212
    Hypochlorites, inorganic, n.o.s.
    Potassium metaperiodate
    Sodium metaperiodate
    Periodine acid

    *ปรับปรุงข้อมูล UN number และชื่อสารตาม UN – RECOMMENDATIONS ON THE TRANSPORT OF DANGEROUS GOODS: MODEL REGULATIONS 2013

    10.2 ประเภท-5.1B เป็นสารออกซิไดซ์ที่มีความไวปานกลางในการทำปกิกิริยา ได้แก่ สารดังต่อไปนี้

    UN number
    Name of material
    1438
    Aluminium nitrate
    1446
    Barium nitrate
    1448
    Barium permanganate
    1451
    Caesium nitrate or Cesium nitrate
    1454
    Calcium nitrate
    1456
    Calcium permanganate
    1457
    Calcium peroxide
    1458
    Chlorate and borate mixtures
    1459
    Chlorate and Magnesium chloride mixtures, solid
    1463
    Chromium trioxide, anhydrous
    1465
    Didymium nitrate
    1466
    Ferric nitrate
    1469
    Lead nitrate
    1473
    Magnesium bromate
    1474
     Magnesium nitrate
    1476
    Magnesium peroxide
    1477
    Nitrates, inorganic, n.o.s.
    1479
    Oxidizing solid, n.o.s.
    1482
    Permanganates, inorganic, n.o.s.
    1486
    Potassium nitrate
    1487
    Potassium nitrate and sodium nitrite mixtures
    1488
    Potassium nitrite
    1490
    Potassium permanganate
    1492
    Potassium persulfate
    1493
    Silver nitrate
    1498
    Sodium nitrate
    1499
    Sodium nitrate and potassium nitrate mixtures
    1500
    Sodium nitrite
    1503
    Sodium permanganate
    1505
    Sodium persulfate
    1507
    Strontium nitrate
    1509
    Strontium peroxide
    1514
    Zinc nitrate
    1515
    Zinc permanganate
    1516
    Zinc peroxide
    1796
    Nitrating acid mixtures, with more than 50 percent nitric acid or Nitrating acid mixtures, with not more than 50 percent nitric acid
    1802
    Perchloric acid with not more than 50 percent acid by mass
    1826
    Nitrating acid mixtures, spent with more than 50 percent nitric acid or Nitrating acid mixtures, spent with not more than 50 percent nitric acid
    1872
    Lead dioxide
    2014
    Hydrogen peroxide, aqueous solutions with more than 40 percent but not more than 60 percent hydrogen peroxide (stabilized as necessary) or Hydrogen peroxide, aqueous solutions with not less than 20 percent but not more than 40 percent hydrogen peroxide
    2032
    Nitric acid, red fuming
    2208
    Calcium hypochlorite mixtures, dry, with more than 10 percent but not more than 39 percent available chlorine
    2427
    Potassium chlorate, aqueous solution
    2428
    Sodium chlorate, aqueous solution
    2429
    Calcium chlorate aqueous solution
    2464
    Beryllium nitrate
    2465
    Dichloroisocyanuric acid, dry or Dichloroisocyanuric acid salts
    2468
    Trichloroisocyanuric acid, dry
    2469
    Zinc bromate
    2573
    Thallium chlorate
    2626
    Chloric acid aqueous solution, with not more than 10 percent chloric acid
    2627
    Nitrites, inorganic, n.o.s.
    2719
    Barium bromate
    2720
    Chromium nitrate
    2721
    Copper chlorate
    2722
    Lithium nitrate
    2724
    Manganese nitrate
    2725
    Nickel nitrate
    2726
    Nickel nitrite
    2727
    Thallium nitrate
    2728
    Zirconium nitrate
    3084
    Corrosive solid, oxidizing, n.o.s.
    3086
    Toxic solid, oxidizing, n.o.s.
    3093
    Corrosive liquid, oxidizing, n.o.s.
    3122
    Toxic liquids, oxidizing, n.o.s. or Toxic liquids, oxidizing, n.o.s. Inhalation Hazard, Packing Group I, Zone A or B
    3139
    Oxidizing liquid, n.o.s.
    3210
    Chlorates, inorganic, aqueous solutions, n.o.s.
    3211
    Hyperchlorates, inorganic, aqueous solution, n.o.s.
    3213
    Bromates, inorganic, aqueous solution, n.o.s.
    3214
    Permanganates, inorganic, aqueous solution, n.o.s.
    3215
    Persulfates, inorganic, n.o.s.
    3216
    Persulfates, inorganic, aqueous solution, n.o.s.
    3218
    Nitrates, inorganic, aqueous solution, n.o.s.
    3219
    Nitrites, inorganic, aqueous solution, n.o.s.
    3247
    Sodium peroxoborate, anhydrous,
    Chromyl chloride
    Potassium iodate
    Sodium iodate
    Sodium perborate
    Iodine acid
    Calcium iodate
    Iodine pentoxide

    *ปรับปรุงข้อมูล UN number และชื่อสารตาม UN – RECOMMENDATIONS ON THE TRANSPORT OF DANGEROUS GOODS: MODEL REGULATIONS 2013

    10.3  การจัดเก็บสารเคมี ประเภท-5.1C คือสาร Ammonium nitrate และสารผสมที่มี Ammonium nitrate เป็นส่วนประกอบ

  11. ประเภท-5.2 สารเปอร์ออกไซด์อินทรีย์ (Organic peroxide) หมายถึง สารตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายประเภทที่ 5.2 ใน UN –Recommendations หรือข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายของประเทศไทย เล่ม 1 (TP I) เป็นสารอินทรีย์ที่มีโครงสร้างออกซิเจน 2 อะตอม ดังนี้ –-O-O—(เปอร์ออกไซด์) ซึ่งอาจจะถือได้ว่าเป็นสารที่มีอนุพันธ์ของไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ ซึ่งอะตอมของไฮโดรเจนนี้ถูกแทนที่ด้วยอนุมูลอินทรีย์ 1 หรือ 2 ตัว และหมายถึงของผสมที่มีสารเปอร์ออกไซด์อินทรีย์มากกว่าหรือเท่ากับ 5% ขึ้นไป สารเปอร์ออกไซด์อินทรีย์เหล่านี้เป็นสารไม่เสถียร เมื่อถูกความร้อนจะเกิดการแตกตัวรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากการคายความร้อนออกมา
  12. ประเภท-6.1A และ 6.1B สารพิษ (Toxic substances) หมายถึงวัตถุที่อาจทำให้เสียชีวิตหรือทำให้เกิดความเจ็บป่วยอย่างรุนแรงแบบเฉียบพลันหรือเรื้อรังเมื่อเข้าสู่ร่างกายโดยการสัมผัสผิวหนัง หรือหายใจ หรือรับประทานเข้าไป
    12.1 การจัดเก็บสารเคมี ประเภท-6.1A คือ สารติดไฟที่มีคุณสมบัติความเป็นพิษ (Combustible toxic substances) ได้แก่
    – ของเหลวไวไฟที่ผสมเข้ากับน้ำได้ มีจุดวาบไฟสุงกว่า 60 oC ถึง 93 oC ทดสอบแบบถ้วยปิด
    – ของเหลวติดไฟที่ไม่สามารถผสมเข้ากับน้ำได้ จุดวาบไฟสุงกว่า 93 oC ทดสอบแบบถ้วยปิด
    – ของแข็งติดไฟที่ไม่อยู่ในประเภทของแข็งไวไฟ 4.1B
    12.2  การจัดเก็บสารเคมี ประเภท-6.1B คือ สารไม่ติดไฟที่มีคุณสมบัติความเป็นพิษ (Non-combustible toxic substances) ได้แก่ ของเหลวไม่ติดไฟและของแข็งไม่ติดไฟ
  13. ประเภท-6.2 สารติดเชื้อ (Infectious substances) หมายถึงสารที่เป็นจุลินทรีย์หรือมีจุลินทรีย์เป็นส่วนประกอบ หรือพยาธิ ที่เป็นสาเหตุการเกิดโรคในมนุษย์และสัตว์ จุลินทรียืเหล่านี้ได้แก่ แบคทีเรีย ไวรัส ริคเก็ตเชีย (rickettsias) เชื้อรา รวมทั้งจุลินทรีย์ที่ได้รับการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรม
  14. ประเภท-7 วัสดุกัมมันตรังสี (Radioactive substances) หมายถึง ตุหรือสารประกอบใด ๆ ที่มีองค์ประกอบส่วนหนึ่งหรือมีโครงสร้างภายในอะตอมที่ไม่คงตัวและสลายตัวโดยการปลดปล่อยรังสีออกมา ทั้งนี้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
  15. ประเภท-8A และ 8B สารกัดกร่อน (Corrosive substances) หมยถึง สารซึ่งโดยปฏิกิริยาเคมี จะเป็นเหตุให้เกิดความเสียหายอย่างรุนแรงเมื่อสัมผัสกับเนื้อเยื่อของสิ่งมีชีวิตหรือในกรณีเกิดการรั่วไหลจะเกิดการเสียหายต่อวัสดุหรือแม้กระทั่งทำลายสินค้าอื่น ๆ หรือพาหนะที่ใช้ขนส่ง สารพวกนี้อาจทำให้เกิดอันตรายอย่างอื่นได้ด้วย แบ่งเป็น
    15.1 การจัดเก็บสารเคมี ประเภท-8A คือ สารติดไฟที่มีคุณสมบัติการกัดกร่อน (Combustible corrosive substances) ได้แก่
    – ของเหลวไวไฟที่ผสมเข้ากับน้ำได้ มีจุดวาบไฟสุงกว่า 60 oC ถึง 93 oC ทดสอบแบบถ้วยปิด
    – ของเหลวติดไฟที่ไม่สามารถผสมเข้ากับน้ำได้ จุดวาบไฟสุงกว่า 93 oC ทดสอบแบบถ้วยปิด
    – ของแข็งติดไฟที่ไม่อยู่ในประเภทของแข็งไวไฟ 4.1B
    15.2 การจัดเก็บสารเคมี ประเภท-8B คือ สารไม่ติดไฟที่มีคุณสมบัติการกัดกร่อน (Non-combustible corrosive substances) ได้แก่ ของเหลวไม่ติดไฟและของแข็งไม่ติดไฟ
  16. ประเภท-10 ของเหลวติดไฟ (Combustible liquids) หมายถึง ของเหลวติดไฟที่ไม่ได้จัดอยู่ในประเภท 3A และ 3B
  17. ประเภท-11 ของแข็งติดไฟ (Combustible solids) หมายถึง ของแข็งติดไฟที่ไม่ได้จัดอยู่ในประเภทของแข็งไวไฟ 4.1B
  18. ประเภท-12 ของเหลวไม่ติดไฟ (Non-combustible liquids) หมายถึง ของเหลวที่ไม่ติดไฟ
  19. ประเภท-13 ของแข็งไม่ติดไฟ (Non-combustible solids) หมายถึง ของแข็งที่ไม่ติดไฟ

 

 

อ่านบทความเพิ่มเติม : Sarapat Chemical

 

Share this post

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *